Proxecto.



O Franquismo en Galicia

A literatura do Exilio

Durante 1940-1950 a única producción literaria en galego será a que se leva a cabo no exilio americano. Entre os exiliados están Castelao, Luís Seoane, Rafael Dieste, Eduardo Blanco Amor, Ramón de Valenzuela, etc.

A partir dos anos 50 van xurdindo en Galicia pouco a pouco iniciativas culturais que procuran a defensa e recuperación da nosa lingua e da nosa cultura. Xorden así editoriais como Monterrey, Edicións do Castro, a colección de poesía Benito Soto e sobre todo a Ed. Galaxia, que inicia a recuperación das letras galegas.

-A poesía do exilio:

Luís Seoane:

Home polifacético, destacou nas artes plásticas e na poesía. As súas principais obras foron “Fardel de exiliado”, “Na brétema”, “Sant-Iago”, ”As cicatrices” e “A maior abondamento”. A súa poesía caracterízase pola denuncia social. Os temas principais da súa obra son a diáspora (emigración e exilio) e a historia de Galicia desde a Idade Media ata  os nosos días, centrándose nas persoas máis humildes.

Lorenzo Varela:

É o autor dos poemarios: “Catro poemas para catro gravados”, con gravados de Luís Seoane e Lonxe, sobre a súa experiencia persoal no exilio e a saúde da terra.

Emilio Pita:

O seu primeiro libro foi “Jacobusland”, que trata sobre a traxedia da

Guerra Civil e a visión nostálxica da natuireza galega. Máis tarde publica “Cantigas de nenos”, “Os relembros”, “As cantigas” e “O Ronsel verdegal”.

-A narrativa do exilio:

Ramón de Valenzuela:

As súas novelas teñen un carácter autobiográfico e constitúen un documento narrativo sobre a época. Escribiu dous libros, “Non agardarei por ninguén” e “Era tempo de apandar”.

Silvio Santiago:

En “Vilardevós” fai unha pintura de costumes a partir das lembranzas da súa infancia e mocidade no medio rural. “O silencio redimido” é unha novela autobiográfica en que relata a época da súa condena, fuxida e desterro.

Eduardo Blanco Amor:

A súa obra abrangue todos os campos, escribiu poesía, teatro, narrativa e ensaio. As súas principais obras son “A Esmorga”, desenvolve unha historia tráxica que transcorre por diversos escenarios do ambiente urbano ou suburbial de Auria. Outra das súas obras foi “Os biosbardos”, que reune un conxunto de relatos breves protagonizados por rapaces de Auria que contan as súas experiencias persoais e informan acerca dos maodaos de vida daquel tempo.

-O teatro do exilio:

No exilio americano houbo actores e compañías que continuaron cultivando o teatro galego. Cómpre destacar a compañía Maruxa Villanueva con “Os vellos non deben de namorarse”.

En Galicia a literatura galega queda amordazada ata que en 1950, e especialmente grazas a creación da editorial Galaxia, se inicia a recuperación das nosas letras.

A Xeración do 36.

Está formada polos escritores que naceron entre 1910 e 1920. Moitos deles xa publicaran obras antes da guerra, pero será agora cando publiquen os seus textos máis significativos.

Pertencen a esta xeración: Celso Emilio Ferreiro, Xosé María Díaz Castro, María Mariño,etc. Entre estes destaca principalmente Celso.

Celso Emilio Ferreiro:

Foi o autor referentes para os poetas da súa época. Na súa poesía diferéncianse tres liñas temáticas: a liña social, de carácter reivindicativo;a liña intimista, que expresa o seu desacougo e a liña satírica denuncia a mesquinidade humana cun ton ácedo e crítico.                                                                                                                           Na súa escrita diferéncianse unha lingua coloquial e popular con elementos positivos e negativos.

A Promoción do Enlace.

É unha xeración formada por autores que nacen nos anos 20. Estes escritores serven de ponte ou enlace entre a xeración anterior e os máis novos. Alguns destes poetas son: Antón Tovar, Luz Pozo Garza, Manuel Cuña Novas, María do Carme Kruckenbe,etc. Entre estes destaca Luz Pozo.

Luz Pozo Garza:

A temática da súa poesía céntrase nunha liña intimista e noutra liña comprometida e solidaria. Nos seus versos teñen unha importante presenza as pinturas e a música.

Ademais dos seu labor poético, tamen cabe destacar a súa obra ensaística posto que ela foi unha das pioneiras no cultivo da crítica literaria.

A Xeración das Festas Minervais.

A xeración das Festas Minervais está formada por escritores nacidos entre 1930 e 1940 que levaron a cabo unha profunda renovación da poesía galega. A maioría dos escritores que a forman teñen formación universitaria, participaron nas Festas Minervais e escribiron no xornal compostelán “La Noche”.Son escritores monolingües en galego, vinculáronse ao proxecto cultural Galaxia e mantiveron un activo compromiso político. Pertencen a esta xeración: Xosé Luís Méndez Ferrín, Uxío Novoneyra, Manuel María, Xohana Torres,Antón Avilés de Taramancos, Bernardino Graña,etc. Entre os que destacan os seguintes:

Antón Avilés de Taramancos:

Na súa poesía poden diferenciarse dúas etapas, a primeira, anterior á emigración e a segunda, que se inicia tras o seu regreso.As súas principais obras son As moradías do vento, A frauta e o gargamelo e Tempo no espello.

Bernardino Graña:

Na súa poesía destacan dous temas principais, o amor e a natureza. É coñecido como o poeta do mar polos seus libros “Profecía do mar” e “Non vexo Vigo nin Cangas”. outros dos seus libros famosos son,  Poema do home que quixo vivir, Se o noso amor e os peixes…

Xosé Luís Méndez Ferrín:

A súa obra narrativa inclúe contos e novelas. As súas primeiras obras encádranse dentro da Nova Narrativa Galega. Protagonizadas por antiheroes que se moven en ambientes sórdidos. Mais tarde nos anos 70 escribe obras de temática politica. E finalmente desde 1980 combina a fantasía e as recreacións míticas da materia de Bretaña con compromiso político.

Uxío Novoneyra:

Foi un poeta que pertenceu á xeración das Festas Minervais. A súa poesía ten unha forte relación coa terra lucense e foi chamado “O Poeta do Courel”. Estaba p sicionado fortemente no galeguismo e a súa poesía era de carácter paisaxista, amorosa e en menor medida, social.

O teatro nos anos da posgerra

O desenvolvemento que o xénero teatral experimentará durante o primeiro terzo do século XX deteuse por causa da Guerra Civil. Isto fixo que só se producise durante o exilio americano, como por exemplo, Blanco Amor ou Luís Seoane.

A creación retomouse e 1950 coa editorial Galaxia e a mediados dos sesenta grazas ao labor de diversos grupos. Os principais dramaturgos da época son Cunqueiro e Fole ademais dos ditos anteriormente.

Álvaro Cunqueiro:

Cunqueiro foi narrador, poeta, dramaturgo e ensaísta ainda que destacou maiormente na narrativa.

-En narrativa escribiu novelas e libros de relatos.

Nas novelas escribiu: “Merlín e familia”, “As crónicas de sochantre” e “Se o vello sinbad volvese ás illas”.

Nos libros de relatos escribiu. “Escola de menciñeiros”, “Xente de

aquí e de escolá” e “Os outros feirantes”

-En canto a poesía na posquerra escribiu “Dona do corpo delgado” e “Herba aquí ou acolá”.

-En teatro escribiu “O incierto señor don Halmet”, “Príncipe de Dinamarca” e “A noite vai como un río”.

-E no ensaio escribiu “Tesouros novos e vellos” que será o seu discurso de ingreso na Real Academia Galega.

Ánxel Fole.

Destacou principalmente na narrativa ainda que tamen escribiu teatro.

A súa obra narrativa está formado principalmente por catro libros de contos: “Á lus do candil”, “Terra brava”, “Contos da néboa” e “Historias que ninguén cre”.

En canto ao teatro escribiu “Pauto do demo”

A narrativa da posguerra.

A partir dos anos cincuenta recupérase a producción perdida pola guerra, Nos anos sesenta aparece unha nova xeración , a Nova Narrativa Galega, sobre todo grazas á editorial Galaxia.

que vai renovar a literatura incorporando novas técnicas e temas.

Os principais autores da época son Eduardo Blanco Amor, Álvaro Cunqueiro, Ánxel Fole e a Nova Narrativa Galega

Nova Narrativa Galega:

Son un grupo de autores que publicaron as suas obras ao final dos 50 e na década dos 60, estes autores pretendian superar aos modelos literarias existentes ata esa época.

As principales novidades que achegan as suas obras son:

-Presenza de personaxes anónimos, marxinais, desarraigados, desorientados, violentos…

-O mundo do subsconciente.

-Ambientes urbanos claustrófobos é sórdidos.

-Pluraliedade de voces narrativas.

-Predominio do monólogo interior ou fluir da conciencia.

-Tecnica do ollo cinematografico.

Este grupo o integran: Gozalo R.Mourullo, Xosé Luís Méndez Ferrín, Carlos Casares, María Xosé Queizán, Xohana Torres...





                                              Reversión Social  






Pag 1



O Apalpador, Apalpa-Barrigas ou Pandigueiro é a figura mítica dun xigante carboeiro, ligado á tradición do Nadal do que existen testemuñas nas comarcas de Sarria, Quiroga, Lemos, Terra de Trives e os Ancares. O Apalpador baixa a noite do 24 ou 31 de decembro segundo a zona, para visitar os nenos, tocándolles no ventre para ver se comeron abondo durante o ano, deixándolles unha presada de castañas, eventualmente algún regalo e desexándolles que teñan un ano novo cheo de felicidade e fartura, murmurándolles "así estexas todo o ano".


Pag2


Dos 40 a os 60.

Os anos 40:
Estes anos caracterizaronse polo o traslado da poesía galega ao exilio.

Os anos 50:

Os anos 50 van a supor o traslado da literatura galega de América a Galicia, especialmente a partir da creación da Ed. Galaxia.
Esta literatura caracterizarase por unha presenza social moi forte.


Os anos 60:
Durante estes anos houbo unha gran presenza da literatura social. Na narrativa destacan Xosé Neira Vilas e a Nova Narrativa Galega e na poesía a Xeración das Festas Minervais.


Pag3 

Xeración do 36:
Está formada poloos autores que naceros entre 1910 e 1920. Moitos deles publicaron obras antes da Guerra, pero será nos anos 50 cando publiquen os seus textos máis significativos.
Pertencen a esta xeración Celso Emilio Ferreiro, Xosé María Díez Castro, María Mariño, etc.


Promoción do Enlace:
É unha xeración formada por autores nacidos entre os anos 1920 e 1930. Estes escritores serven de ponte entre a xeración do 36 e a das Festas Minervais. Os poetras máis destacados son: Antón Tobar, Loz Pozo Garza, Manuel Cuña Novas, María do Carme Kruckenberg, etc.

Pag 4
Outros Autores:
-Xosé Neira Vilas:
Este autor pertenceu a “Os Novos” da literatura galega.A sua obra estaba desenvolta maoritariamente nun ambiente rural e protagonizada por personaxes adultos e infantís. Na sua obra tamén hai unha gran abundancia do monologo interior da descrición comprensión do mundo que rodea aos personaxes.

A Xeración das Festas Minervais: Foron un grupo de autores a e autoras que naceron todas entre 1930 e 1940. dentro de Xeración das Festas Minervais, existen dous grupos, o A Escola da Tebra, cuxa poesía era de liña intimista e o Grupo Brais Pinto, de liña social e política reivindicativa

Links para máis información:

http://gallego40.blogspot.com.es/

http://omellorbloguedomundo.blogspot.com.es/

                                                                  

Este proyecto foi realizado por: Alejandro Santos Fernández, Angel Pérez Bouzas.
Este traballo foi realizado por todos os participantes por partes iguais tanto na recopilación da información, como na sua redacción, fixemos todas as partes do traballo xuntos e non hai ningunha parte individual.

A Literatura do 1º terzo do Sec XX

Proxecto

Acontecementos históricos:
Real Academia Galega (1906).

A Real Academia Galega é unha institución científica, creada en 1906, que ten como obxectivo o estudo da cultura galega, e en especial da lingua galega. Elabora as súas normas ortográficas, gramaticais e léxicas, deféndea e promociónaa. Ademais, decide a personalidade literaria á que se le dedica o Día das Letras Galegas. Os seus membros son personalidades influentes do mundo da cultura galega, relacionados maioritariamente coa lingua. O seu presidente é Xesús Alonso Montero, elixido o 20 de abril de 2013, logo da dimisión de Xosé Luís Méndez Ferrín, o 13 de marzo de 2013. O seu lema é Colligit. Expurgat. Innovat.



Estreno do himno galego na Habana(1907).
O himno galego, o cal conxuga o poema Os pinos de Eduardo Pondal cunha composición musical de Pascual Veiga, foi previamente presentado na Habana onde tivo bastante popularidade xa que moitos galegos tiveran que emigrar anteriormente alá.



Creación do partido Solidaridade Galega(1907).
Tralo triunfo electoral da Solidaritat Catalana en 1906, en Galicia aumentan os contactos entre as forzas da oposición para o establecemento dunha forza política que aglutinase os sectores contrarios ao turnismo.
No verán de 1907, 44 persoas asinan o Manifesto Solidario, que deu orixe a Solidaridad Galega na que conflúen os republicanos dirixidos por José Rodríguez Martínez, os republicanos federais de Moreno Barcia, os tradicionalistas de Juan Vázquez de Mella e os rexionalistas de Manuel Murguía, Galo Salinas e Eugenio Ca rré.


O Agrarismo(1907-1912).
O movemento agrario ou agrarismo foi un movemento reivindicativo de masas no cal o campesiñado participou activamente a través das sociedades agrarias e de sindicatos agrícolas no primeiro terzo do século XX. O agrarismo é o termo co que se denomina a organización dos labregos en sociedades agrarias ou en sindicatos agrícolas en Galiza a fins do século XIX e sobre todo a partir de 1907 cando apareceu Solidaridad Gallega que axudou a dinamizar o movemento. Os obxectivos do agrarismo era a loita contra o sistema foral, o cal obrigaba ao campesiñado a pagar rendas abusivas, e contra o caciquismo ademais de promover a renovación técnica do sector agrario galego. A súa pretensión era convertérense en propietarios plenos das terras que traballaban.
O agrarismo constituíu o primeiro movemento de masas da idade contemporánea, da súa implantación por toda Galicia resulta revelador que nos anos vinte existisen máis de mil sociedades agrarias, e durante a República diversificouse ideoloxicamente desaparecendo ao estalar a Guerra Civil española.




Irmandade de Amigos da Fala(1917).
O 18 de maio de 1916, Antón Villar Ponte convocou unha xuntanza nos locais da Real Academia Galega na Coruña, á que asistiron arredor de 20 persoas, entre as que se encontraban Manuel Lugrís Freire, Florencio Vaamonde Lores, Uxío Carré Aldao, Luís Porteiro Garea, Francisco Tettamancy ou Ramón Villar Ponte, entre outros. Nesta xuntanza acordouse a creación dunha Irmandade dos Amigos da Fala que tería como obxectivo a defensa, exaltación e fomento da lingua de Galicia, e nomeouse a Antón Villar Ponte como Primeiro Conselleiro.


Xeración NÓS(1920-1936).
O grupo Nós foi un colectivo de intelectuais ourensáns, constituído legalmente en 1921, que lle deu á cultura galega unha altura intelectual que xamais tivera, principalmente no que se refire á renovación da prosa e do ensaio, así como ao seu cosmopolitismo.
Son representantes dunha xeración que descubrirán e achegaranse a Galicia tras un paseo por varias culturas estranxeiras. Formación intelectual rigorosamente, estes homes realizaron un valioso traballo de estudo e fortaleceron a cultura e a literatura galega. Con eles, a prosa galega supera o costumbrismo e o ruralismo e ábrese a novos horizontes, máis universal e, á vez, máis arraigada na cultura galega.



Seminario de estudos galegos.
O Seminario de Estudos Galegos (SEG) foi unha institución cultural de Galicia creada en 1923 nun municipio limítrofe con Santiago de Compostela (Ames), para estudiar divulgar o patrimonio cultural galego e para formar investigadores. A Guerra Civil truncou a existencia do Seminario.
Antón Losada Diéguez foi quen tivo a idea de crear un órgano que tivo como función por en valor a cultura galega, unha función que a universidad galega desa época, a Universidade de Santiago de Compostela, non cumplía, ao presentar programas totalmente alleos á realidade, á historia e á cultura galega.
O SEG estaba estruturado en doce seccións e utilizaba como método de traballo os equipos interdisciplinares. Aunque non todos os traballos realizados foron escritos en lingua galega, sí é certo que foi o SEG quen por primera vez utilizou a lingua galega de manera significativa para facer traballo científico.




Instituto de Estudos galegos
É un instituto que forma parte do Consello Superior de Investigacións Científicas de España.E dende entonces, foi un centro de gran importancia para a investigación da cultura e o patrimonio galego. As súas investigacións difundense a través da revista Cuadernos de Estudios Gallegos, de periodicidad anual -unha das revistas científicas en humanidades máis antigas de Galicia-, e por medio das súas dous coleccións de libros: "Estudos" e "Monografías".



Organización Republicana Galega Autónoma.
Foi un partido político de Galicia (España) de tendencia republicana, galeguista, autonomista e de ezquerdas. Foi fundado por Santiago Casares Quiroga e Antonio Vilar Ponte en octubre de 1929 na La Coruña cóa participación das Irmandades da Fala locais. Nun primero momento, os galeguistas eran maioritarios na organización, o que explica que no primer manifiesto a ORGA reclámase unha república federal. Cuando o sector galeguista organizou o seu propio partido (el Partido Galeguista), a ORGA defendeu o autonomismo.




Partido Galeguista.
O 5 e 6 de decembro de 1931 o Partido Galeguista de Pontevedra convoca a VII Asemblea Nacionalista co propósito de crear un partido nacionalista. Á convocatoria acoden 32 grupos e irmandades, entre os que destacan o Grupo Autonomista Galego de Vigo, Labor Galeguista e o Partido Nacionalista Republicano de Ourense. Tamén participan representantes da Federación de Sociedades Galegas da Arxentina e da sección arxentina da ORGA.
Nesta Asemblea decídese a disolución das Irmandades da Fala integrándose os seus membros no Partido Galeguista que nace nese momento. O acordo de constitución reclama, por primeira vez na historia de Galicia, o dereito de autodeterminación e proclama, como primeiro obxectivo político, a redacción dun Estatuto de Autonomía. Castelao e Otero Pedrayo forman parte do Consello Executivo.









Autores:

Ramón Cabanillas Enríquez.
Naceu o día 3 de xuño do ano 1876 en Cambados. En 1915 volve a súa terra desde Cuba, e é entonces cando tén contactos cóa loita agrarista e entra a formar parte das Irmandades da Fala. Deseguido empezou a escribir para o periódico A Nosa Terra e formou parte do partido galeguista.
No ano 1920 Cabanillas convertiuse nun membro da Real Academia Galega, e no ano 1929 da Real Academia Española.
Escribiu libros como:A rosa de cen follas, Camiños no tempo, Antífona da cantiga, Da miña zanfona.
Cabanillas foi apodado có sobrenome do Poeta da Raza, pola súa defensa do galeguismo e tamén polo contenido crítico e social da súa poesía, na que denunciaba as inxusticias sociais e a desigualdade. Ramón Cabanillas falleceu en Cambados o 9 de noviembre del año 1959. 
 



Vicente Martínez Risco.
A totalidade da obra literaria de Risco vai ser un trasunto do seu pensamento filosófico e político. O seu primeiro texto literario é o relato breve Do caso que lle aconteceu ó Dr. Alveiros, centrado no tema do esoterismo e a maxia.
As seguintes obras de Risco van estar baseadas nas lendas e tradicións populares, O lobo da xente e A trabe de ouro e a trabe de alquitrán. De 1926 é o cadro dramático A Coutada centrado no sentimento da terra e da volta ás orixes, aos devanceiros. En 1927 publicou en Nós algúns capítulos dunha novela que non remataría, Os europeos en Abrantes, unha sátira contra algunhas personalidades coñecidas da intelectualidade de Ourense.
Posteriormente publica a súa única novela, O porco de pé, na cal amosa a súa concepción espiritual da historia, contraria ao materialismo e ao mundo moderno.



Álvaro Cunqueiro
A súa obra literaria, escrita casi íntegra en galego, está en función da realidade sociocultural galega e dunha función pedagóxica de denuncia, para cuxo fin utiliza el humorismo sarcástico o esperpéntico. Expresó fielmente su voluntad de denuncia de las injusticias. Entre as súas obras destaca Un ollo de vidro,Os dous de sempre,Retrincos...
Como dramaturgo merece la pena citar la obra Os vellos no deben namorarse.




Ramón Antonio Vicente Otero Pedrayo.
Considerado o "Patriarca das letras galegas", pertenceu á Xeración Nós e é un dos máis preclaros escritores galegos. Traballou diversos xéneros: ensaio, novela, poesía, ademais dos estudos científicos de xeografía da súa cátedra da Universidade de Santiago.Entre as súas novelas destacan Os camiños da vida e O mesón dos Ermos, Arredor.





Eduardo Modesto Blanco Amor.
Catro novelas e un libro de contos constitúen a súa extraordinaria aportación á literatura galega e española.Toda a obra narrativa de Blanco Amor se desenvolve no mesmo lugar: Auria, trasunto do Ourense natal do escritor. Mais este Ourense que vemos nas páxinas destes libros é, si, o Ourense real coas súas rúas, prazas, arrabaldos, igrexas, fontes e comercios, mais é tamén un Ourense enfeitado, mitificado que evita certas realidades desagradábeis, pouco poéticas, tristes, vulgares. As suas principales obras son A Esmorga e Romances Galegos.




Luís Pimentel.
Na súa obra apréciase unha síntesis de movimentos vanguardistas dentro e fora de Galicia. Foi o autor de Triscos e de Sombra do aire na herba en galego. En castellán escribiu Barco sin luces, obra tamén póstuma que recolle poemas de 1927.





Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao.
Foi un escritor polifacético, e a súa extensa obra literaria abarca os campos periodísticos, poéticos, narrativos e teatrais, así como traballos de tradución. As súas principais obras foron Mar ao norde, e Poemas do si e do non, Cantiga nova que se chama Riveira, Merlín e familia e outras historias, As crónicas do sochantre e Se o vello Simbad volvese ás illas.

 

Este proyecto foi realizado por: Alejandro Santos Fernández, Angel Perez Bouzas e Ruben Roza Castro.
Nel axudamos todos en cada parte, na do preproxecto foi algo colectivo, na busqueda de informacion Angel e Alejandro buscamos os autores e Ruben os acontecementos importantes, na creacion das Cartulinas principalmente foron feitas por Alejandro e Angel, e Ruben fixo os titulos, borrou liñas e axudounos a facelo o mais visual posible.

Os materiais que empregamos para as cartulinas foron:
Un rotulador permanente.
Bolis.
5 Cartulinas de cores: Azul, Vermello, Amarelo, Naranxa e Verde.
Fotografias impresas.
Pegamento.
Lapis.
Regra.

As cartulinas foron postas nos corredore do Instituto para que os estudantes deste podan informarse sobre a literatura galega do 1º terzo do sec. XX